Voor stellen met een kinderwens die medisch gezien ‘gezond’ zijn verklaard, kan de weg naar een zwangerschap toch frustrerend lang duren. Els Cornelis, biochemisch opgeleide health coach bij praktijk Revive, wijst op een cruciale maar vaak over het hoofd geziene stof: inositol.
inositol
Hoewel het vaak tot de B-vitamines wordt gerekend, is het technisch gezien een suikerachtige verbinding die het lichaam zelf kan aanmaken uit glucose. Bij mensen met insulineresistentie of metabole problemen loopt deze aanmaak echter vaak spaak. Inositol fungeert als een belangrijke signaalmolecule die cellen helpt beter te ‘luisteren’ naar hormonale signalen, zoals insuline en het follikelstimulerend hormoon (FSH), wat essentieel is voor de rijping van eicellen en een succesvolle eisprong.
De valkuil van fytinezuur in voeding
Inositol komt van nature voor in voedingsmiddelen die rijk zijn aan fytinezuur, zoals granen, noten, zaden en pitten. Voor mensen is het echter lastig om deze stof direct uit deze bronnen op te nemen, omdat we geen herkauwers zijn. Fytinezuur blokkeert vaak de opname. De oplossing ligt in oude bereidingstechnieken: fermenteren en weken. Door brooddeeg te laten rijzen of noten een nacht te weken, wordt het fytinezuur afgebroken en komt de inositol vrij voor opname. Zonder deze stappen blijft een groot deel van de potentiële inositol in het voedsel onbenut, wat verklaart waarom therapeutische doseringen (vaak rond de 4 gram per dag) meestal via supplementen worden ingenomen.
Synergie met antioxidanten en mineralen
In de praktijk van Els wordt inositol zelden als los middel ingezet, maar altijd in combinatie met andere nutriënten die de vruchtbaarheid ondersteunen. Denk hierbij aan co-enzym Q10, B-vitamines, zink en selenium. Deze stoffen werken synergetisch: waar inositol de signaaloverdracht verbetert, beschermen antioxidanten zoals vitamine C en E de kwetsbare eicellen en zaadcellen tegen oxidatieve stress. Dit is cruciaal, omdat processen als celdeling en innesteling enorm veel energie vragen en daardoor veel vrije radicalen produceren. Een tekort aan deze beschermende stoffen kan de kwaliteit van de geslachtscellen aantasten.
De rol van de man en omgevingsfactoren
Vruchtbaarheid is niet alleen een vrouwelijke aangelegenheid; de kwaliteit van het zaad is minstens zo belangrijk. Zink en selenium hebben een bewezen positief effect op de spermatogenese en de beweeglijkheid (motiliteit) van zaadcellen. Daarnaast waarschuwt Els voor de invloed van omgevingsfactoren. Toxines zoals ftalaten en BPA uit plastics, maar ook pesticiden en bepaalde chemicaliën in verzorgingsproducten, kunnen de bloed-follikelbarrière passeren en zich ophopen in het vocht rondom eicellen en zaadcellen. Dit heeft een direct negatief effect op de kwaliteit.
Temperatuur en leefstijl
Ook fysieke factoren spelen een grote rol, vooral bij mannen. Zaadcellen rijpen optimaal bij een temperatuur die iets lager is dan de lichaamstemperatuur. Het dragen van een smartphone in de broekzak, regelmatige saunabezoeken of strakke ondergoed kunnen de temperatuur lokaal verhogen en zo de zaadkwaliteit verminderen. Het advies is daarom om de ‘zaadjes koel te houden’.
Voor zowel mannen als vrouwen geldt dat het verminderen van toxische belasting en het optimaliseren van de leefstijl de basis vormt voordat supplementen hun volle effect kunnen sorteren.
