Een goed humeur hangt vaak samen met een gezond niveau van serotonine, de bekende ‘geluksstof’ in onze hersenen. Wanneer dit niveau daalt, voelen we ons somber of onrustig, wat vaak leidt tot de drang om te eten, ook als er geen echte honger is. Ralph Moorman, specialist in hormoonbalans en auteur van ‘De Hormoonfactor’, legt uit dat dit ‘eten zonder honger’ een aangeleerde reactie is op onze moderne omgeving.
serotonine
“In de natuur zou je je bij een dalende serotonine misschien wat depri voelen, maar je zou niet gaan eten omdat er geen suiker-vet-zout-combinaties voorhanden zijn,” stelt Ralph. Vandaag de dag grijpen we echter automatisch naar bewerkte snacks die door levensmiddelentechnologen speciaal zijn ontworpen om onze hersenen te belonen met gelukstofjes.
Hormonale schommels: van menstruatie tot nachtdienst
Er zijn diverse momenten waarop de serotoninespiegel natuurlijk daalt, wat de kans op emotioneel eten vergroot. Een bekend voorbeeld is de periode vlak voor de menstruatie, waarbij een daling van oestrogeen ook de serotonine laat zakken, wat leidt tot specifieke trek in chocolade of zoute snacks. Maar ook andere factoren spelen een rol. “Bij insulineresistentie, een trage schildklier of een burn-out zie je vaak een lagere serotonine,” legt Ralph uit.
Bij een trage schildklier denken mensen vaak dat ze aankomen door een vertraagde stofwisseling, terwijl de gewichtstoename vaak het gevolg is van meer eten door een lager geluksgevoel. Ook een verstoord dag-nachtritme, zoals bij nachtdiensten of een jetlag, zorgt overdag voor een te laag serotoninegehalte, wat overeten in de hand werkt.
De mythe van suikerverslaving
Vaak wordt gesproken over ‘suikerverslaving’, maar volgens Ralph is dit een misvatting. “Niemand is verslaafd aan pure suikerklonten,” zegt hij. “Het gaat om de slimme combinatie van suiker, vet en zout in bewerkte producten.” Deze combinatie creëert een unieke smaak en mondgevoel dat de hersenen interpreteert als een feestje, waardoor er extra veel dopamine en serotonine vrijkomen. Pure, onbewerkte voeding zoals een salade geeft dit directe ‘geluksgevoel’ niet, waardoor we in momenten van stress of verdriet niet automatisch voor de gezonde keuze grijpen.
Strategieën voor balans: motivatie en omgeving
Hoe doorbreek je deze cyclus? Ralph benadrukt dat het draait om een combinatie van interne motivatie en externe aanpassingen. “Als je motivatie hoog is, is eten zonder honger minder gevaarlijk,” stelt hij. Het stabiliseren van de bloedsuikerspiegel gedurende de dag helpt om grote schommelingen in stemming en trek te voorkomen.
Daarnaast is het inrichten van je omgeving cruciaal: vul je kasten niet met verleidelijke snacks voor ‘bezoek dat nooit komt’. Door je hormoonstelsel langzaam te herstellen via een gezonde leefstijl, treden er minder extreme serotoninedalingen op, waardoor het op termijn makkelijker wordt om weerstand te bieden aan de drang tot troosteten.
