Het ziet eruit als asfalt en smaakt een tikje naar compost. Wie Shilajit voor het eerst proeft, begrijpt waarom het geen culinaire ervaring is. Maar orthomoleculair therapeut Casper Beukema, die sinds 2014 zijn praktijk Food4Medicine in Middelburg runt, laat zich niet afschrikken door die smaak.

Shilajit
“Het is eigenlijk compost, maar dan niet voor planten, voor ons,” grapht hij. En juist in die onaantrekkelijke bruinzwarte pasta schuilt een verrassend krachtig pakket aan stoffen.

Wat is het eigenlijk?

Shilajit ontstaat wanneer plantenmateriaal duizenden jaren lang door rotsen wordt samengeperst, tot er een taaie massa uit de berg lekt. Daarom de bijnaam mumijo: zweet van de berg. Je vindt het in de Himalaya, de Altai en vergelijkbare hooggebergtes, waar het met speciale spateltjes wordt verzameld. Vervolgens wordt het gereinigd. “De traditionele winning met zo’n spatel is beter voor de bergen, voor de lokale bevolking én voor ons,” stelt Casper. “Die mensen doen dit al eeuwen en weten wat ze doen.”

Het drietal werkzame stoffen

Het grote voordeel zit hem niet in de mineralen zelf, maar in drie organische zuren. Humuszuur bindt toxische stoffen zoals zware metalen en pesticiden, maar helpt juist wél om zink en ijzer uit je voedsel te halen. Fulvinezuur doet hetzelfde, maar is door zijn kleinere deeltjes nog krachtiger: het trekt mineralen de cel in. En dan is er nog dibenzo-alfa-pyron, dat lijkt op de ellagitannines uit granaatappel en bosvruchten. “Die verhogen je Q10,” legt Casper uit. En Q10 is cruciaal: “Dat is de olie én de koelvloeistof van je motor. Zonder Q10 kunnen de mitochondriën lek raken.”

Waarvoor je het kunt inzetten

De som van die drie stoffen maakt Shilajit volgens Casper interessant voor ontgifting, een betere mineralenopname, ontstekingsremming en zelfs een hogere botdichtheid. Ook verhoogt het het testosteron, wat voor mannen evident is, maar vrouwen hebben het nodig als grondstof voor oestrogeen. “Het versterkt eigenlijk alles wat je al gezond eet,” vat hij samen.

Waar je als koper op moet letten

Hier wordt het serieus, want Shilajit is duur en de markt is onbeschermd. Kijk allereerst naar de standaardisering: minimaal 15 procent fulvinezuur, soms zelfs 60. Laat je niet misleiden door mooie beloften. “Vertrouwen is goed, controle is beter,” benadrukt Casper. Vraag de leverancier om een testrapport van een onafhankelijk laboratorium, want planten bevatten nu eenmaal ook arsenicum en kwik. Steeds meer merken drukken een QR-code op de verpakking waarmee je dat rapport direct ziet.
Controleer tot slot de winning: het moet een koude waterextractie zijn, want hitte maakt die kwetsbare zuren kapot.

Wanneer je moet oppassen

Twee duidelijke waarschuwingen. Heb je hemochromatose, een ijzerstapeling? Laat het dan staan, want Shilajit is ijzerrijk. En zwanger of borstvoeding gevend? Dan raadt Casper het af: “We weten niet wat het doet, en dat ga je niet uitproberen.” Ook wie medicijnen slikt tegen bloeddruk, cholesterol of bloedsuiker moet opletten, omdat Shilajit die middelen kan versterken. “Laat je dan door de arts monitoren,” is zijn advies.