Er is een misverstand waar Peter van Berckel, natuurvoedingskundige, kok en auteur van De Graankeuken, hardnekkig tegen vecht: dat graan bereiden moeilijk en tijdrovend zou zijn. “Graan heeft gewoon de tijd nodig,” zegt hij. Maar je hoeft niet naast de pan te blijven staan, de factor tijd doet het werk voor jou, en jij gaat intussen wat anders doen.
Graan
“Ik heb een soort ondertitel aan mijn boek gegeven: granen zijn net gewone mensen. Ze doen het heel slecht op haast en hoge druk.” Wie dat eenmaal snapt, heeft volgens Peter de sleutel in handen tot een van de meest vergeten trucjes uit de keuken van onze voorouders.
Graan is gras, en dat is niet hetzelfde als zaad Eerst even de theorie, want die maakt het verschil. “Een graan is een zaad, maar niet elk zaad is een graan,” legt Peter uit. Echte granen behoren tot de grassenfamilie, de Poaceae: tarwe, gerst, rogge, haver, gierst, rijst en mais. Quinoa, boekweit en amarant noemen we ook graan, maar botanisch zijn het pseudogranen. Eetbare zaden die zich alleen als graan vermommen.
Onze voorouders wisten het al
Drie jaar research en 35 jaar vakkennis stopte Peter in zijn boek, op zoek naar de culturele oorsprong van elk graan. Geen pokébowls of smoothies, maar eeuwenoude erfgoedrecepten. En tot zijn verbazing stuitte hij overal ter wereld op hetzelfde patroon: er werd gefermenteerd. “Onze voorouders wisten dat je door te fermenteren niet alleen de smaak verbetert, maar zeker ook de verteerbaarheid.” De truc is verrassend simpel en heeft zelfs geen zout nodig. “De belangrijkste factor is water.” Laat granen een paar dagen weken en je krijgt vanzelf een melkzuurfermentatie. Zo bedacht vrijwel elke cultuur zijn eigen gefermenteerde graandrank, van Japan tot Zuid-Amerika, barstensvol goede bacteriën en enzymen.
Er gaat zelden iets mis
Bang dat er een verkeerde bacterie insluipt? “Er kan altijd iets misgaan, maar als je taart bakt kan er ook iets misgaan,” relativeert Peter. Het draait om gezond boerenverstand: schone handen, schoon gerei en een goede kwaliteit graan. Dan loopt een melkzuurfermentatie vrijwel nooit stuk.
Een minuut werk, een week plezier
Het echte geheim zit hem niet in tijd in de keuken, maar in planning. “Wie om half zes roggemout wil eten en om tien over zes aan tafel wil zitten, moet voorbereiden.”
Peters eigen methode is simpel: op een rustige zondagmiddag maakt hij een zak van vijfhonderd gram graan plus peulvruchten klaar, volgens zijn methode van weken, koken en wellen. In glazen potten blijft dat vijf dagen goed in de koelkast. “Dan pluk je er de hele week wat uit. Soep, een stoof, een salade, een burger. Dan ben je binnen een kwartier klaar.” Eén minuut werk, zegt hij, en dan de pan met rust laten. “Het vraagt alleen dat je je mindset een beetje aanpast.”
