Polycysteus Ovarium Syndroom (PCOS) is een van de meest voorkomende hormonale stoornissen bij vrouwen, maar de onderliggende oorzaak wordt vaak over het hoofd gezien. Ralph Moorman, expert in hormoonbalans en auteur van De Hormoonfactor, legt uit dat PCOS niet slechts een gynaecologisch probleem is, maar in de kern een metabole aandoening.
PCOS
De diagnose wordt gesteld bij twee van de drie symptomen: een onregelmatige cyclus met weinig eisprongen, cysten op de eierstokken en een verhoogd testosterongehalte. “Het hangt heel erg samen met insulineresistentie, waardoor de cyclus uit balans gaat,” stelt Ralph. Dit geldt voor zowel vrouwen met overgewicht als voor ‘lean PCOS’-patiënten: slanke vrouwen die toch insulineresistent zijn.
De paradox van de slanke vrouw met PCOS
Bij vrouwen met overgewicht is de link met insulineresistentie vaak logisch en is afvallen een belangrijke remedie. Bij slanke vrouwen ligt de oorzaak echter vaak subtieler. Hier speelt chronische stress en een verhoogde ontstekingsactiviteit, soms door voedselovergevoeligheden, een hoofdrol.
“Je zou denken dat slanke vrouwen niet insulineresistent zijn, maar dat kan dus ook voorkomen,” aldus Ralph. Vaak is het niet zo dat deze vrouwen te veel suiker eten waardoor ze resistent worden, maar andersom: door stress en ontstekingen ontstaat de resistentie, wat vervolgens de trek in suikers verhoogt. Het meten van de HOMA-IR-waarde (een berekening based op nuchtere glucose en insuline) kan deze verborgen weerstand tegen insuline aan het licht brengen.
Stressbestendigheid versus stressbelasting
Een cruciale factor bij ‘lean PCOS’ is chronische stress. Ralph benadrukt dat stress niet alleen gaat over een volle agenda, maar over de balans tussen stressbelasting en stressbestendigheid. Veel vrouwen met PCOS hebben een lage stressbestendigheid, omdat fundamentele levensbehoeften niet worden vervuld.
“Als je niet vanuit passie werkt, geen voelende contacten hebt, jezelf niet nuttig voelt of geen zingeving ervaart, stort je stressbestendigheid in,” legt hij uit. Hierdoor kan zelfs een lichte belasting leiden tot een burn-out of hormonale ontregeling. De oplossing ligt niet in ‘niets doen’, zoals soms geadviseerd wordt, maar in het actief verhogen van de weerbaarheid door leven en leefstijl weer in lijn te brengen met persoonlijke behoeften aan verbinding, groei en zingeving.
Leefstijl als medicijn
De aanpak van PCOS vereist dus een brede blik. Naast voeding en beweging om de insulinegevoeligheid te herstellen, is het essentieel om de psychologische en existentiële oorzaken van stress aan te pakken.
Ralph adviseert om te onderzoeken wat energie kost en wat energie geeft. “Vaak kom je erachter dat de dingen die je energie kosten, niet je behoeftes vervullen, en de dingen die energie opleveren juist wel,” zegt hij. Door hier bewust keuzes in te maken, kunnen vrouwen hun stressbestendigheid vergroten en hun hormonale balans van binnenuit herstellen, ongeacht hun gewicht.
