Wie al jaren kampt met onverklaarbare vermoeidheid, heeft misschien nooit echt hersteld van een virusziekte. Tim Kors, therapeut functionele geneeskunde bij kliniek Newmedix, komt dit patroon dagelijks tegen. “Ik ben op een bepaald moment ziek geworden, bijvoorbeeld van de ziekte van Pfeiffer, en ik ben nooit meer hersteld,” is het verhaal dat hij vaak hoort.
vermoeidheid|
In de functionele geneeskunde spreken ze dan van een duidelijk voor en na. Eerst worden andere oorzaken van vermoeidheid uitgesloten, zoals een trage schildklier, ijzertekort of bloedarmoede. Blijft het patroon daarna overeind, dan is een veelvoorkomende onderliggende factor een latente virale belasting. Dat is een virus dat in slaapstand in het lichaam zit, maar weer actief wordt als de afweer verzwakt, en dat het immuunsysteem vervolgens continu bezighoudt.
Epstein-Barr: de meest voorkomende boosdoener
De meest voorkomende latente virale belasting is het epstein-barr virus, de veroorzaker van de ziekte van Pfeiffer. “Dat is door corona ook weer in de schijnwerpers komen te staan,” stelt Tim. Bij een deel van de long-covidpatiënten lijkt de besmetting de cellulaire afweer te verzwakken, waardoor oude virussen weer de kop opsteken. Sommige patiënten van vijftig of zestig weten nog precies hoe ze op hun zeventiende vermoeid raakten door het epstein-barr virus en daarna nooit meer volledig zijn opgeknapt.
Met speciale T-cel-testen laat Tim meten of het immuunsysteem nog actief tegen het virus reageert. Dat is een aanwijzing dat het virus niet in rust is.
Twee sporen tegelijk
De aanpak rust op twee pijlers. Enerzijds moet de cellulaire afweer weer goed gaan werken, zodat het virus terug in slaap valt. Anderzijds moet de virale belasting omlaag, oftewel het aantal virusdeeltjes. “Als je dat spel weet te winnen, kunnen patiënten uit de vicieuze cirkel van laaggradige ontsteking en verzwakte afweer komen,” legt Tim uit. Die cirkel houdt zichzelf in stand: meer virus geeft meer ontsteking, meer ontsteking verzwakt de afweer verder, en zo gaat het door.
De fundamenten: stress, slaap en darmen
De sleutel ligt bij de basis. Stress ondermijnt de cellulaire afweer, en slaap en immuunsysteem zijn nauw met elkaar verbonden. Omdat ongeveer 70 procent van de immuuncellen in en rond de darmwand zit, spelen ook darmproblemen vaak een rol. Een tekort aan vitamine D, of een verminderde gevoeligheid ervoor, is regelmatig een verborgen factor.
Bij ernstige klachten en een hoge virale belasting kan hoog gedoseerde vitamine C per infuus worden ingezet, oplopend tot 25 gram. Vooraf worden onder meer de nierfunctie en het enzym G6PD gecontroleerd. “Eerste studies laten gunstige effecten op vermoeidheid zien, en in de praktijk zien we dat ook terug,” aldus Tim.
Bewegen is goed, maar te veel inspanning kan juist post-exertionele malaise (PEM) uitlokken. Dat is een terugslag na inspanning, vaak pas een dag later, die kenmerkend is voor deze groep. De juiste balans vinden is daarom essentieel.
