Twintig jaar geleden las Hanno Pijl een boek dat zijn kijk op de geneeskunde voorgoed veranderde. Het was niet een medische studie of een klinische richtlijn, maar Guns, Germs & Steel van Jared Diamond. Daarin vraagt de schrijver zich af waarom Europeanen zo dominant werden in de wereld. Het antwoord dat Hanno het hardst raakte: de landbouw kwam hier als een van de eerste werelden tot bloei. “Die landbouw heeft een enorme invloed gehad op onze ontwikkeling,” zegt de endocrinoloog en emeritus hoogleraar diabetologie. “En doordrongen van dat gegeven ging ik het belang van voeding voor onze gezondheid pas écht zien.”
leefstijlmaatregelen
De spreekkamer als dweilen met de kraan open
Wat daarna kwam, was een ongemakkelijke ontdekking. “Ik dacht: wat ik in de spreekkamer doe, is eigenlijk een beetje dweilen met de kraan open,” blikt Pijl terug. Jarenlang behandelde hij mensen met diabetes, probeerde hij de ziekte met medicijnen aan de achterkant op te lossen, terwijl zijn patiënten aan de voorkant gewoon de verkeerde dingen bleven eten. “Je bent dan in feite schade aan het herstellen die er elke dag bij komt.” Het besef groeide dat het niet alleen bij diabetes bleef: bij een heleboel chronische ziekten spelen voeding en leefstijl een hoofdrol.
“Laat hem maar een beetje filosoferen”
Toen hij zo’n vijftien jaar geleden zijn boodschap begon uit te dragen, reageerden collega’s zelden boos. “Het was meer dat men dacht: laat hem maar een beetje filosoferen, het waait wel weer over.” Soms werd hij weggelachen als een soort kwakzalver, maar echte oppositie herinnert hij zich nauwelijks. En dat beeld kantelt gelukkig. “Er is steeds meer aandacht voor leefstijlmaatregelen in de zorg,” zegt hij. “Daar ben ik natuurlijk heel erg blij mee.”
Zelf koken, en die vervloekte stress
Pijl is eerlijk over zichzelf. “Ik ben geen supermens, ik laat me ook wel eens verleiden tot dingen waarvan ik weet dat ze niet gezond zijn.” Maar hij probeert zoveel mogelijk zelf te koken, industrieel geproduceerd voedsel te vermijden en regelmatig te bewegen.
Zijn grootste valkuil is iets anders: stress. “Dat is mijn belangrijkste pitfall. Ik heb altijd behoorlijk hard moeten werken en niet altijd stressvrij.” Toch houdt hij vast aan zijn eigen motto: “Ik practice what I preach.” En dat maakt hem geloofwaardig, want een arts in een witte jas heeft nu eenmaal nog steeds meer impact dan een influencer.
De eerlijkheid van “ik weet er niet zoveel van”
Toch zijn er nog steeds artsen die beweren dat voeding en supplementen “gewoon geld is dat je weggooit”. Voor Pijl komt dat door een gebrek aan kennis, of door het eenzijdig lezen van de literatuur. “Ik vind het al moeilijk om alles op het gebied van de endocrinologie bij te houden,” geeft hij toe. Zijn advies aan collega’s is dan ook nuchter: “Op gebieden waar je niet zoveel van afweet, moet je dat ook gewoon durven zeggen en iemand doorsturen. Maar niet roepen dat het allemaal geen zin heeft als je er zelf geen verstand van hebt.”
