Zonlicht is essentieel voor onze gezondheid, maar het moment waarop je het licht ontvangt is minstens zo belangrijk als de duur. Govert Viergever, voormalig Olympisch roeier en prestatiecoach bij Human Upgrade, benadrukt dat ochtendlicht de sleutel is tot een goed functionerend biologisch ritme.

Zonlicht
“Wanneer je netvlies vroeg in de ochtend wordt blootgesteld aan blauwrijk daglicht, reset dit je interne klok,” legt Govert uit. Dit signaal zorgt ervoor dat al je organen weten hoe laat het is en hun taken op het juiste moment uitvoeren. Zonder dit ochtendmoment, bijvoorbeeld door lang uitslapen of het dragen van een zonnebril direct na het opstaan, raakt je ritme verstoord, wat leidt tot een domino-effect van hormonale disbalans.

Winterdepressie: vaak een dopamine-tekort

Veel mensen kampen in de donkere maanden met een winterdepressie (SAD) en grijpen vaak naar middelen die de serotoninespiegel moeten verhogen. Govert wijst er echter op dat dit soms de verkeerde aanpak is. “Bij metingen bleek dat een deelnemer met winterklachten geen serotonine-, maar een dopamine-tekort had,” vertelt hij. Zonlicht verhoogt namelijk ook dopamine, een neurotransmitter die cruciaal is voor motivatie en stemming. Als er in de winter onvoldoende daglicht is, kunnen specifieke lampen (zoals roodlichttherapie) uitkomst bieden. Ook andere interventies zoals koffie, cacao en vooral blootstelling aan kou kunnen de dopamineproductie een enorme boost geven.

Koude douche: de dopamine-boost van 300%

Een van de meest effectieve, zij het ongemakkelijke, manieren om je dopaminelevels in de winter te verhogen, is blootstelling aan koude. Govert noemt een ijsbad of koude douche een krachtig middel dat de dopamineproductie tot wel 300% kan laten stijgen. “Het gaat om de daling van je kerntemperatuur,” verduidelijkt hij. Een koude douche aan het einde van je ochtendroutine, waarbij je minimaal anderhalve minuut onder de koude straal staat, volstaat om dit effect te bereiken. Hoewel het in het begin onprettig is, wennen de meeste mensen snel en gaan ze het zelfs waarderen als een mentale training die hun energieker maakt.

Veilig zonnen: vermijd de ‘deathzone’

Hoewel licht gezond is, kan overmatige blootstelling aan UV-straling schadelijk zijn voor het DNA in de huid. Govert adviseert daarom om de periode tussen 12.00 en 15.00 uur, de zogenaamde ‘circadiane deathzone’, te vermijden voor directe blootstelling zonder bescherming. De zonkracht is dan het grootst en de kans op schade het hoogst. De ochtend- en avonduren zijn daarentegen veilig en juist zeer waardevol voor het instellen van je biologische klok.

Zonlicht is dus een krachtig medicijn, mits je het op het juiste tijdstip en met de nodige voorzichtigheid toepast.