De Traditionele Chinese Geneeskunde (TCG) kijkt op een fundamenteel andere manier naar het menselijk lichaam dan de westerse wetenschap. Waar het Westen focust op anatomie en biochemie, werkt TCG met een helder systeem van energieën die het leven sturen. Martina Capousek, acupuncturist en docent aan de TCM Academy, legt uit dat dit geen vaag spiritueel concept is, maar een logisch model om gezondheid te begrijpen.

Traditionele Chinese Geneeskunde
“We zien het lichaam altijd in verbinding met de omgeving en in relatie tot iets anders,” aldus Martina. De kern van deze visie is dynamische balans, uitgedrukt in begrippen als Yin, Yang, Qi en Jing.

Yin en Yang – het dansende evenwicht 

Het bekendste principe is Yin en Yang, twee tegengestelde maar aanvullende krachten die constant in beweging zijn. Yin staat voor de binnenkant, de voorkant van het lichaam, rust en voeding, terwijl Yang de buitenkant, de achterkant, activiteit en bescherming vertegenwoordigt. Deze indeling is echter niet absoluut; binnen de Yin (de voorkant) is de borstkas weer Yang ten opzichte van de buik, die Yin is. “Alles is in beweging; Yin en Yang gaan in elkaar over en vullen elkaar aan,” legt Martina uit. Ziekte ontstaat volgens deze visie wanneer deze dynamische balans verstoord raakt, bijvoorbeeld door te veel Yang (overactiviteit) of te weinig Yin (gebrek aan herstel).

Qi, Xue en Wei-Qi – levenskracht 

Naast Yin en Yang kent TCG verschillende vormen van energie. Qi (of Ki) is de vitale kracht die nodig is voor dagelijkse functies zoals concentratie en spraak. Een specifieke vorm hiervan is de Wei-Qi, ons verdedigingssysteem of immuunsysteem, dat onderscheid maakt tussen een binnenste en buitenste verdedigingslaag. Dan is er Xue, een vorm van Yin-energie die verantwoordelijk is voor de voeding en het herstel van weefsels. Een tekort aan Xue kan leiden tot een slechte regeneratie en vermoeidheid, terwijl een verstoorde Wei-Qi vatbaar maakt voor infecties.

Jing: de voorraad levensenergie 

Het meest diepgaande concept is Jing, vaak vertaald als de ‘voorhemelse energie’. Dit is de oorspronkelijke levensessentie die je van je ouders meekrijgt, vergelijkbaar met je DNA-kwaliteit of je aangeboren eiblaasjes bij vrouwen. “Jing bepaalt eigenlijk de lengte van ons leven,” stelt Martina. Hoewel deze voorraad grotendeels vaststaat, kan de snelheid waarmee deze wordt verbruikt wel worden beïnvloed. Vrouwen doorlopen een zevenjarige cyclus van Jing, mannen een achtjarige. In elke fase zijn er specifieke leefstijladviezen, bekend als Yangsheng (voedend leven), om deze kostbare energie te behouden.

Balans bewaren door leefstijl 

Het doel van TCG is preventief: zorg dat je Jing niet onnodig verspillt en houd Yin en Yang in evenwicht. Verspilling ontstaat wanneer je je Qi, Xue of Yin uitput; het lichaam moet dan een beroep doen op de diepere Jing-reserves om de balans te herstellen, wat ten koste gaat van de levensduur. Adviezen kunnen variëren van het matigen van bepaalde fysieke inspanningen tot specifieke richtlijnen rondom zwangerschap en herstel na de bevalling. Ook het behoud van de Shen – de emotionele en spirituele balans – is cruciaal. Zoals Martina samenvat: “Het centrale woord is balans. Het een kan niet bestaan zonder het ander; ze hebben elkaar nodig.”